Volgens de nieuwste cijfers van TNO heeft 1,7 miljoen mensen in Nederland last van burn out klachten. Dat is 1 op de 5 werkenden. En nee, dat zijn niet alleen de mensen die hun werk niet leuk vinden. Integendeel. Het zijn vaak juist de betrokken, loyale en bevlogen professionals die te lang zijn doorgegaan.
Werkstress is daarmee geen individueel probleem meer, maar een structureel vraagstuk. En toch blijven we het vaak ingewikkeld maken. Alsof werkstress alleen kan worden opgelost met nóg meer beleid, nóg een training of nóg een gesprek.
Daarom doe ik in mijn lezingen soms iets wat je misschien niet verwacht bij een verhaal over werkplezier en vitaliteit. Ik pak een formule.
Niet omdat werkstress wiskunde is. Maar omdat sommige mensen pas luisteren als het ingewikkeld lijkt.
De duurzame driehoek
Alles wat ik vertel over werkstress past in één simpel model.
Werkplezier is de motor achter je werk.
Werkstress is de rem.
Vitaliteit is de brandstof.
Zolang die drie in balans zijn, is er weinig aan de hand. Maar zodra één van de drie structureel achterblijft, kun je coachen, trainen en vergaderen tot je een ons weegt. Dan blijft het schuren.
De basisformule
Werkstress ontstaat wanneer de mentale belasting (Mb) groter is dan je herstelvermogen (Hv).
Ws = Mb − Hv
Zolang je kunt herstellen wat je verbruikt, piept er niets. Maar zodra dat herstel structureel tekortschiet, begint de rem te kraken.
Waar bestaat mentale belasting uit
Mentale belasting blijkt vooral te bestaan uit twee factoren: de complexiteit van het werk (C) en de verwachtingen die erop liggen (V).
Mb = C × V
Hoe ingewikkelder het werk en hoe hoger de druk, hoe voller je hoofd. Dat herkent iedereen.
En herstelvermogen dan
Herstelvermogen bestaat ook uit twee elementen: energie (E) en autonomie (A)
Hv = E + A
Energie is daarbij vooral mentaal (M). Het gaat over ruimte in je hoofd, lichtheid en plezier. In goed Nederlands noem ik dat joy (J).
E = M + J
Autonomie blijkt in de praktijk vaak neer te komen op één ding. Grenzen (G). Kun je ze voelen. Kun je ze aangeven. En durf je ze te bewaken?
A = G
Waar het meestal ontspoort
De echte ontsporing zit bijna nooit in het werk zelf, maar in de verwachtingen. Die verwachtingen bestaan uit normen en zelfopgelegde druk. En die laatste is vaak de strengste.
V = N × Z
Als je dit allemaal samenvoegt, ontstaat de volgende indrukwekkende formule:
Ws = (C × N × Z) − (M + J + G)
Dit is meestal het punt waarop HR afhaakt en het personeelsbeleid wordt geschreven. Maar hier gaat het juist mis.
Want de complexiteit van het werk is vaak verrassend constant. Wat echt fluctueert, is wat er tegenover staat: mentale rust, joy, grenzen. In de praktijk blijkt steeds weer dat stress draaglijk wordt zodra:
M + J + G groter is dan N + Z
Meer plezier en vitaliteit maken dezelfde werkdruk ineens hanteerbaar.
De laatste factor die alles verklaart
En dan is er nog één factor die vrijwel nooit in beleid terugkomt, maar alles bepaalt: drama denken (D). Drama denken bestaat uit catastroferen, overdenken, denken in doemscenario’s, dingen groter maken dan ze zijn.
Dat maakt de formule compleet:
Werkstress = (M + J + G − N − Z) / D
Dit ziet er indrukwekkend uit. Dat is fijn voor de mensen die graag complexe modellen willen. Maar nu komt het mooiste.
De uitsmijter
Werkstressreductie volgt exact dezelfde formule, maar dan omgekeerd:
Werkstressreductie = (M – J – G + N + Z) x D
En als je dan alle haakjes, delingen en vermenigvuldigingen weghaalt, blijft dit over:
Werkstressreductie = M J G N Z D
Oftewel:
Maak
Je
Gewoon
Niet
Zo
Druk
Dat is geen dooddoener. Dat is de samenvatting van alles wat we weten over werkstress.
De vraag is dus niet: hoe druk is het werk
Maar: hoe druk maak jij je over het werk
En precies daar begint duurzame verandering. Voor jezelf én voor teams.
Wil je Luc live bij jouw bedrijf? Met een wervelende pitch over werkstress, werkplezier en vitaliteit? Neem dan contact op via het contactformulier.